تهدید به انتشار تصاویر خصوصی یکی از جرایم جدی است که در عصر دیجیتال و با گسترش تکنولوژی و شبکههای اجتماعی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. این جرم، علاوه بر اینکه میتواند به حیثیت و اعتبار افراد آسیب برساند، میتواند آثار روانی و اجتماعی جبرانناپذیری نیز داشته باشد. در این مقاله به بررسی مواد قانونی مرتبط با این جرم، توضیحات حقوقی و مجازاتهای مربوط به آن خواهیم پرداخت.
تعریف تهدید از منظر قانون
تهدید از نظر حقوقی به معنای اعلام یا نشان دادن قصد انجام عمل ناپسند، خلاف قانون، یا جرم علیه فردی دیگر است، به طوری که بتواند ترس و وحشت در ذهن شخص مورد تهدید ایجاد کند. تهدید میتواند شامل مواردی مانند تهدید به آسیب جسمانی، افشای اطلاعات خصوصی، تخریب اموال و یا هر نوع عمل دیگری که به موجب قانون جرم محسوب شود، باشد.
عناصر اصلی تهدید از نظر حقوقی
- عنصر مادی: این عنصر شامل عمل تهدید به صورت فعل یا گفتار میشود که ممکن است به وسیلهی گفتن، نوشتن، یا ارسال پیامهای دیجیتال صورت بگیرد.
- عنصر معنوی: شامل قصد یا نیت انجام جرم و همچنین ایجاد ترس و وحشت در ذهن شخص مورد تهدید است.
- عنصر روانی: تهدید به گونهای باشد که در ذهن شخص مورد تهدید، ترس و وحشت واقعی ایجاد کند و او را در وضعیت اضطرار قرار دهد.
منظور از تصاویر خصوصی چیست؟
از نظر حقوقی، تصاویر خصوصی به تصاویری اطلاق میشود که شامل محتوای شخصی و حساس از افراد است که بدون رضایت آنان نباید منتشر یا در دسترس دیگران قرار گیرد. این تصاویر میتواند شامل تصاویری از زندگی شخصی، خانوادگی، و یا لحظات خصوصی و حساس افراد باشد. حفاظت از حریم خصوصی افراد در برابر استفاده غیرمجاز از تصاویر خصوصی از اهمیت بالایی برخوردار است. به همین خاطر انتشار یا توزیع تصاویر خصوصی بدون اجازه شخص مربوطه میتواند به عنوان نقض حریم خصوصی و تجاوز به حقوق شخصی افراد تلقی شده و مطابق قانون مجازاتهایی را در پی داشته باشد.
بررسی حقوقی جرم تهدید به انتشار تصاویر خصوصی
جرم تهدید به انتشار تصاویر خصوصی، نوعی از جرایم رایانهای است که به وسیله سیستمهای مخابراتی یا رایانهای انجام میشود. این جرم میتواند به صورت تهدید مستقیم و یا غیرمستقیم انجام شود. تهدید مستقیم زمانی اتفاق میافتد که شخصی مستقیماً فرد دیگری را تهدید میکند که تصاویر خصوصی او را منتشر خواهد کرد. تهدید غیرمستقیم ممکن است به صورت اعلان عمومی یا به اشتراکگذاری با گروهی از افراد باشد. برای اثبات این جرم، دو عنصر اساسی باید وجود داشته باشد: عنصر مادی و عنصر معنوی. عنصر مادی شامل اقدام به تهدید و عنصر معنوی شامل نیت یا قصد آسیب رساندن به حیثیت یا اعتبار شخص دیگر است. باید توجه داشت که تهدید فقط جنبه اعلام قصد انجام یک عمل را دارد و گاهی در حد همین مرحله باقی میماند و عملی رخ نمیدهد. اما گاهی ممکن است فرد تهدید کننده، تهدید خود را به مرحله عمل برساند و از این طریق موجب آسیب دیدن مالی، روانی و یا حیثیتی شخص مقابل شود. نکته حائز اهمیت آن است که قانون در هر دو مورد، یعنی هم در مرحله تهدید و هم در مرحله عمل (در اینجا منظور انتشار تصاویر خصوصی است)، قوانینی را پیشبینی و وضع نموده است که در ادامه به آن میپردازیم.
مجازات جرم تهدید و انتشار تصاویر خصوصی
از آن جایی که جرم تهدید به انتشار تصاویر خصوصی افراد جرمی است که میتواند آسیبهای متعدد و جبرانناپذیری را به فرد و جامعه وارد کند، مورد توجه قانونگذار قرار گرفته و در مادههای قانونی مختلف مجازات این عمل تعیین شده است. این مادههای قانونی شامل موارد زیر است:
- ماده ۷۴۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هرکس بوسیله سامانههای رایانهای یا مخابراتی، دادههای دیگری را بدون رضایت او منتشر و یا در دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی که منجر به ضرر یا عرفا موجب هتک حیثیت او شود، طبق قانون به پرداخت جزای نقدی از پنج میلیون (۵.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا چهل میلیون (۴۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال و حبس از ۹۱ روز تا ۲ سال و یا هر دو محکم خواهد شد.
- ماده ۷۴4 قانون مجازات اسلامی: هر كس به وسيله سامانه هاي رايانه اي يا مخابراتي، فيلم يا صوت يا تصوير ديگري را تغيير دهد يا تحريف كند و آن را منتشر يا با علم به تغيير يا تحريف منتشر كند، به نحوي كه عرفاً موجب هتك حيثيت او شود، به حبس از چهل و پنج روز و دوازده ساعت تا يك سال و يا جزاي نقدي از پانزده ميليون (000 /000 /15) ريال تا صد ميليون ( 000 /000 /100) ريال، يا هر دو مجازات محكوم خواهد شد.
- ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر گاه کسی دیگری را به هر نحو تهدید به قتل یا ضررهای نفسی یا شرفی یا مالی و یا به افشاء سری نسبت به خود یا بستگان او نماید، اعم از این که به این واسطه تقاضای وجه یا مال یا تقاضای انجام امر یا ترک فعلی را نموده یا ننموده باشد به مجازات شلاق تا ۷۴ ضربه، یا زندان از یک ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.
- ماده ۱4 قانون جرائم رایانه ای: هرکس به وسیله سامانه های رایانه ای یا مخابراتی یا حاملهای داده محتویات مستهجن را منتشر، توزیع یا معامله کند یا به قصد تجارت یا افساد، تولید یا ذخیره یا نگهداری کند، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون (۵.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا چهل میلیون (۴۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
- ماده ۱6 قانون جرائم رایانه ای: هرکس به وسیله سامانه های رایانه ای یا مخابراتی، فیلم یا صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر، یا با علم به تغییر یا تحریف منتشر کند، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال، یا جزای نقدی از پنج میلیون (۵.۰۰۰.۰۰۰) ریال تا چهل میلیون (۴۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال، یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
- ماده ۱۷ قانون جرائم رایانه ای: هر کس به وسیله سامانه های رایانه ای یا مخابراتی صوت یا تصویر یا فیلم خصوصی یا خانوادگی یا اسرار دیگری را بدون رضایت او جز در موارد قانونی منتشر کند یا دسترس دیگران قرار دهد، به نحوی که منجر به ضرر یا عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از نود و یک روز تا دو سال، یا جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا چهل میلیون (۴۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.
- ماده 104 قانون آیین دادرسی کیفری: جرم انتشار تصاویر خصوصی در دسته جرایم غیرقابل گذشت قرار میگیرد، یعنی حتی اگر شاکی از شکایت خود صرف نظر کند، دادسرا میتواند پیگیری پرونده را ادامه دهد.
نکته: در صورتی که تنها تهدید به انتشار تصاویر انجام شود و انتشار تصاویر رخ ندهد، با گذشت شاکی خصوصی، جرم قابل بخشش و گذشت خواهد بود.
نحوه شکایت از مجرم بابت انتشار تصاویر خصوصی و یا تهدید به آن
در مواردی که فردی با تهدید به انتشار تصاویر خصوصی مواجه میشود، مهمترین اقدام قانونی، ثبت و مستندسازی تمام شواهد و مدارک مرتبط با تهدید است. این شواهد میتواند شامل پیامهای تهدیدآمیز، ایمیلها یا هر نوع مدرک دیجیتالی دیگر باشد. پس از جمعآوری شواهد، فرد میتواند به مراجع قضایی مراجعه کرده و شکایت خود را ثبت کند. نحوه و مراحل ثبت شکایت به شرح زیر است:
- جمعآوری مدارک و مستندات
- مراجعه به دفتر خدمات قضایی و ثبت شکایت کیفری
- مراجعه به پلیس فتا
- درخواست حذف محتوای منتشر شده از رسانهها